Dîrok û Mîrata Vanê
Van, bi dîroka xwe ya dewlemend tê nasîn ku heta hezar sal berê dirêj dibe. Ew di serdema Keyaniya Ûrartûyan de wekî paytexta wan dihat nasîn, bi navê Tûşpa. Keleha Vanê, ku li ber Gola Vanê rawestîye, şahidê vê serdema kevnar e û îro jî yek ji cihên herî zêde tê ziyaretkirin e.
Gola Vanê bi xwe jî sermayeyeke xwezayî ya bêhempa ye. Ew gola herî mezin a Tirkiyeyê ye û ava wê şor e. Girava Axtamar (Akdamar) ku navenda wê ye, bi Dêra Xaça Pîroz a Ermenîyan a sedsala 10emîn, navdar e, ku li ser dîwarên wê nexşên dîrokî hene.
Jiyana Îro û Taybetmendiyên Çandî
Van, îro jî wekî navendek bazirganî û perwerdeyî ya girîng tê hesibandin. Zanîngeha Yüzüncü Yıl (Sedsal) yek ji mezintirîn zanîngehên herêmê ye. Jiyana bajêr, bi tevliheviya kevneşopî û nûjenîyê tê bilêvkirin.
Çanda Kurdî li Vanê pir zindî ye. Zimanê Kurdî (zaravayê Kurmancî) di jiyana rojane de tê axaftin, û muzîk, xwarin û cilûbergên Kurdî beşek ji nasnameya bajêr in.
Taybetmendiyek din a Vanê, pisîka Vanê ye, ku bi porê xwe yê spî yê dirêj û pir caran bi du rengên çavan (yek şîn, yek kesk) tê nasîn. Ev pisîk wekî sembola herêmê tê dîtin.
Siyaseta Herêmî û Pêşeroj
Di salên dawî de, wekî gelek bajarên Kurdan, siyaset li Vanê jî her tim germ bûye. Partiyên siyasî yên alîgirên mafên Kurdan li bajêr xwedî piştgiriyeke mezin in.
Van, ji ber cîhê xwe yê sînorî bi Îranê re, di bazirganiya sînorî de rolek girîng dilîze, lê di heman demê de bi pirsgirêkên koçberî û aborî yên herêmê re jî rû bi rû ye.
Van, bi mîrata xwe ya dîrokî û çanda xwe ya Kurdî ya zindî, yek ji bajarên herî balkêş û girîng ên Rojhilat e, ku li benda pêşerojek geştir e.
