Agirî, bajarekî girîng ê li herêma Rojhilatê Anatoliyayê ya ,cîh digire. Ew bi navê xwe yê Kurdî (Agirî) û bi hebûna Çiyayê Agirî (Çiyayê Pîroz) yê mezin li ser sînorê xwe, navdar e.
Erdnîgarî û Çiyayê Agirî
Çiyayê Agirî (Ararat): Ev çiya ne tenê ji bo bajêr, lê ji bo dîroka cîhanê jî girîng e, ji ber ku di kevneşopiya olî de tê bawerkirin ku Gemîya Nûh Pêxember li vir sekinîye. Çiya bilindtirîn lûtkeya Tirkiyeyê ye û dîmenekî bêhempa dide herêmê.
Hewa: Mîna Erzîromê, hewaya Agirî pir sar û ziwistanên wê dirêj in. Ew yek ji cihên herî sar ên Tirkiyeyê ye.
Cihê Sînorî: Agirî bi Îranê re sînor e, ku ev yek bandorê li ser bazirganiya herêmê dike.
Dîrok û Navê Bajêr
Agirî: Navê Kurdî yê bajêr bi gelemperî "Agirî" ye. Ev nav, ji navê çiya tê û bi Kurdî tê wateya "yê agirî, tijî agir" an jî bi wateyeke din tê wateya "bilind, pîroz". Ev nav di nava gelê Kurd de bi awayekî xurt hatiye bikaranîn.
Serhildana Agirî: Agirî di dîroka Kurdan de bi Serhildana Agirî ya di navbera salên 1927-1930 de tê nasîn, ku yek ji serhildanên herî mezin ên Kurdan ên sedsala 20an bû.
Pêkhateya Gel û Jiyana Çandî
Nifûsa Kurd: Nifûsa bajêr bi piranî ji Kurdan pêk tê. Zimanê Kurdî (zaravayê Kurmancî) li bajêr û navçeyên wê bi awayekî fireh tê axaftin. Navçeyên wek Bazîd (Doğubayazıt) û Giyadîn (Diyadin) navendên Kurdî ne.
Qesra Îshaq Paşa: (İshak Paşa Sarayı) Li navçeya Bazîdê ye û yek ji mînakên herî bedew ên mîmariya Osmanî ya serdema xwe ye. Ew kelehek û qesrek e ku li ber Çiyayê Agirî rawestîye.
Aborî: Aboriya Agirî bi piranî li ser cotkarî û sewalvanîyê ye. Ji ber hewa sar, gihayên ku çêdibin ji bo xwedîkirina sewalên wan gelekî girîng in.
