Mela Mistefa Barzanî (14ê Adarê 1903, Barzan - 1ê Adarê 1979, Washington, D.C.), yek ji rêberên herî mezin û avakarên tevgera neteweyî ya Kurd li Başûrê Kurdistanê (Îraq) tê hesibandin. Ew ne tenê serokê eşîra Barzanî bû, lê her weha heta dawiya jiyana xwe Serokê Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) bû.
Jiyana Destpêkê û Têkoşîn
Zarokatî û Ciwanî: Mela Mistefa di sala 1903an de li gundê Barzan ji dayik bû. Zarokatiya wî di nava serhildan û zordariyê de derbas bû. Ew û malbata wî ji aliyê hêzên Osmanî û paşê jî ji aliyê hikûmeta Îraqê ve hatin sirgûnkirin û zîndankirin. Wî hê di temenekî biçûk de dest bi têkoşînê kir.
Barzanî û Serhildan: Wî di serhildanên mezin ên salên 1930î de, bi taybetî li gel birayê xwe Şêx Ehmed Barzanî, roleke sereke lîst.
Damezrandina Komara Mehabadê û Sirgûn
Komara Mehabadê (1946): Di sala 1946an de, Mela Mistefa di damezrandina Komara Mehabadê de li Rojhilatê Kurdistanê (Îran) roleke pir girîng lîst û bû Serfermandarê Giştî yê artêşa Komarê.
Damezrandina PDK: Her di heman salê de, wî Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) damezrand, ku heta îro jî partiyeke sereke ye.
Rêwîtiya Dirêj: Piştî hilweşîna Komara Mehabadê, ew neçar ma ku bi nêzîkî 500 pêşmergeyên xwe re rêwîtiyeke dîrokî û dirêj li ser sînorên Tirkiye û Îranê bike û xwe bigihîne Yekîtiya Sovyetê (SSCB). Wî nêzîkî 12 salan li wir sirgûn ma û li Moskowayê perwerde dît.
Veger û Şoreşên Îraqê
Veger (1958): Piştî ku li Îraqê desthilatdarî guherî, Mela Mistefa di sala 1958an de bi awayekî serbilind vegeriya Îraqê.
Şoreşa Îlonê (1961): Dema ku hikûmetên Îraqê sozên xwe yên derbarê mafên Kurdan de bi cih neanîn, Mela Mistefa di îlona 1961an de Şoreşa Îlonê da destpêkirin. Bi hêza Pêşmergeyan, wî li dijî artêşa Îraqê têkoşîneke mezin meşand û demek dirêj kontrola devereke mezin a Başûrê Kurdistanê bi dest xist.
Mîras û Mirina Wî
Sembola Neteweyî: Mela Mistefa Barzanî heta mirina xwe (di 1979an de li Amerîkayê) wekî sembola têkoşîna Kurdan ji bo azadî û serxwebûnê ma.
Bandor: Wî bandoreke mezin li ser tevgera Kurdî li her çar parçeyên Kurdistanê kir.
Malbat: Ew bavê Mesûd Barzanî ye, ku paşê bû Serokê Herêma Kurdistanê.
Mela Mistefa Barzanî, ji bo gelek Kurdan ne tenê rêberekî siyasî bû, lê her weha bavê manewî û lehengekî dîrokî bû ku jiyana xwe ji bo doza neteweyî feda kir.
